Νέα έρευνα
Μία μεγάλη διεθνής επιστημονική έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Ecology & Evolution εξετάζει για πρώτη φορά σε πανευρωπαϊκή κλίμακα τους λόγους πίσω από τη ραγδαία εξάπλωση του χρυσού τσακαλιού (Canis aureus) στην Ευρώπη.
Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από 13 ευρωπαϊκές χώρες και χιλιάδες σημεία καταγραφής, χρησιμοποιώντας έρευνες αναπαραγωγής ήχων (playback surveys), οικολογικά μοντέλα, στοιχεία παρουσίας λύκων, ανθρώπινης δραστηριότητας, χιονοκάλυψης και δασικής κάλυψης.
Ο λύκος είναι ο βασικός «αντίπαλος» των τσακαλιών
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο σημαντικότερος φυσικός παράγοντας που περιορίζει την παρουσία των τσακαλιών είναι ο γκρίζος λύκος (Canis lupus).
Σε περιοχές όπου υπάρχουν μόνιμοι πληθυσμοί λύκων:
- η πιθανότητα παρουσίας τσακαλιών μειώνεται έντονα,
- τα τσακάλια αποφεύγουν να εγκατασταθούν,
- και περιορίζεται η αναπαραγωγή και επέκτασή τους.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι λύκοι λειτουργούν ως κορυφαίοι θηρευτές που καταστέλλουν τους μεσοθηρευτές όπως τα τσακάλια, είτε μέσω άμεσης θήρευσης είτε μέσω πίεσης και εκτοπισμού.
Το «φαινόμενο ανθρώπινης ασπίδας»
Το πιο σημαντικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι οι άνθρωποι αλλάζουν αυτή τη φυσική ισορροπία.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα τσακάλια χρησιμοποιούν περιοχές κοντά σε ανθρώπινες δραστηριότητες σαν «καταφύγιο» απέναντι στους λύκους.
Οι λύκοι αποφεύγουν:
- οικισμούς,
- δρόμους,
- έντονη ανθρώπινη παρουσία,
- γεωργικές και αστικές περιοχές.
Αντίθετα, τα τσακάλια φαίνεται ότι προσαρμόζονται πολύ πιο εύκολα στην παρουσία ανθρώπων. Έτσι, σε περιοχές όπου υπάρχουν λύκοι, τα τσακάλια μετακινούνται πιο κοντά σε χωριά και ανθρώπινες δραστηριότητες ώστε να μειώσουν τον κίνδυνο από τους κορυφαίους θηρευτές.
Οι επιστήμονες ονόμασαν αυτό το φαινόμενο:
«Human Shield Effect»
(Φαινόμενο Ανθρώπινης Ασπίδας)
Ραγδαία επέκταση σε όλη την Ευρώπη
Μέχρι πριν μερικές δεκαετίες, τα χρυσά τσακάλια περιορίζονταν κυρίως:
- στα Βαλκάνια,
- στη νοτιοανατολική Ευρώπη,
- και γύρω από τη Μαύρη Θάλασσα.
Από τη δεκαετία του 1980 όμως ξεκίνησε μία εντυπωσιακή εξάπλωση προς:
- Κεντρική Ευρώπη,
- Γαλλία,
- Γερμανία,
- Πολωνία,
- Σκανδιναβία,
- ακόμη και περιοχές κοντά στον Αρκτικό Κύκλο.
Σήμερα υπάρχουν καταγραφές τσακαλιών σχεδόν σε όλη την Ευρώπη, ενώ σε πολλές περιοχές έχουν ήδη δημιουργηθεί αναπαραγόμενοι πληθυσμοί.
Το 75% της Ευρώπης θεωρείται κατάλληλο για τσακάλια
Το μοντέλο κατανομής που ανέπτυξαν οι επιστήμονες προβλέπει ότι το χρυσό τσακάλι μπορεί μελλοντικά να εξαπλωθεί σχεδόν στο 75% της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Πολλές περιοχές της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης θεωρούνται ήδη κατάλληλες για εγκατάσταση τσακαλιών, παρότι σήμερα δεν έχουν ακόμα καταληφθεί.
Ποιοι παράγοντες βοηθούν την εξάπλωση
Η έρευνα αναφέρει ότι την επέκταση των τσακαλιών ενισχύουν:
- η μείωση των λύκων σε πολλές περιοχές,
- η ανθρώπινη παρουσία,
- η κλιματική αλλαγή,
- οι πιο ήπιοι χειμώνες,
- η μικρότερη διάρκεια χιονοκάλυψης,
- οι αλλαγές στη χρήση γης και στο τοπίο,
- η αυξημένη διαθεσιμότητα τροφής κοντά σε ανθρώπινες δραστηριότητες.
Αντίθετα, οι περιοχές με έντονη και παρατεταμένη χιονοκάλυψη εμφανίζουν χαμηλότερη πιθανότητα παρουσίας τσακαλιών.
Η ανάκαμψη των λύκων μπορεί να περιορίσει την εξάπλωση
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η σταδιακή επιστροφή των λύκων στην Ευρώπη θα μπορούσε να μειώσει έως και κατά 18% τις κατάλληλες περιοχές για τσακάλια.
Παρόλα αυτά, τονίζουν ότι η ανθρώπινη παρουσία συνεχίζει να εξασθενεί τη φυσική οικολογική πίεση που ασκούν οι λύκοι.
Οικολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις
Η μελέτη αναφέρει ότι η επέκταση των τσακαλιών μπορεί να έχει τόσο θετικές όσο και αρνητικές συνέπειες.
Από τη μία πλευρά:
- συμβάλλουν στην απομάκρυνση νεκρών ζώων,
- βοηθούν στον έλεγχο τρωκτικών και μικρών θηραμάτων,
- συμμετέχουν στη φυσική ανακύκλωση οργανικής ύλης.
Από την άλλη:
- μπορεί να προκαλέσουν ζημιές σε μικρά ζώα και κτηνοτροφία,
- να επηρεάσουν άλλους θηρευτές,
- και να αλλάξουν τις ισορροπίες στα οικοσυστήματα.
Για την Ελλάδα η έρευνα λέει αρκετά ενδιαφέροντα πράγματα, αν και δεν είναι αποκλειστικά ελληνική μελέτη.
Συμπέρασμα της έρευνας
Η μελέτη καταλήγει ότι η εξάπλωση των τσακαλιών στην Ευρώπη δεν είναι απλώς αποτέλεσμα φυσικών οικολογικών διεργασιών.
Η ανθρώπινη δραστηριότητα επηρεάζει άμεσα τις σχέσεις μεταξύ θηρευτών, αλλάζοντας την ισορροπία των οικοσυστημάτων.
Με απλά λόγια:
Όπου ο άνθρωπος περιορίζει ή απομακρύνει τον λύκο, το τσακάλι βρίσκει χώρο να εξαπλωθεί.
Διαβάστε την έρευνα: https://go.nature.com/4nLOJ5O
Πηγή: Nature Ecology & Evolution
0 Σχόλια